Javaanse peterselie

Van oorsprong komt de Javaanse of Japanse peterselie uit Zuid-, Zuidoost- en Oost-Azië en Australië, waar de plant ook verbouwd wordt als groente. Javaanse peterselie wordt in de Verenigde Staten als een invasieve soort aangemerkt die grote ecologische, economische en maatschappelijke schade aanricht. Verwildering in Europa komt nog weinig voor maar de verwachting is dat de soort zich ook hier invasief kan gaan gedragen.

Hoe herken ik Javaanse peterselie?

Javaanse peterselie (Oenanthe javanica), ook wel Japanse peterselie genoemd, is een waterkruid die kan uitgroeien tot ongeveer 1 m hoog. Meestal vormt de plant (drijvende) matten met zijn vezelachtige wortels, maar ook meer struikachtige groeivormen kunnen voorkomen. De ronde stengels kunnen tot 100 cm lang worden, zijn sterk vertakt en hol om beter te kunnen drijven.

De bladeren zijn langwerpig tot ovaal van vorm met gekartelde randen, tot 12 cm lang en hebben een omhulsel dat de stengel bedekt. De bovenkant van de bladeren is donkergroen en de onderkant is lichtgroen met transparante nerven. De cultivar Oenanthe javanica ‘Flamingo’ heeft bovendien kleurrijke roze of rode bladranden. De kleine, witte bloemetjes groeien in een scherm en geven een wijnachtige geur af (die niet altijd ruikbaar is).

Identificatie van de Javaanse peterselie kan lastig zijn omdat de soort veel lijkt op andere peterseliesoorten, met name van het geslacht Cryptotaenia. De roze ‘Flamingo’ variant kan in het wild bovendien makkelijk verward worden met giftige planten die veel lijken op de Javaanse peterselie.

Klik op de foto's om ze te vergroten

Herkomst – Waar komt Javaanse peterselie vandaan?

Oorspronkelijk komt de Javaanse peterselie uit Zuid-, Zuidoost- en Oost-Azië en Oceanië. Hier heeft de soort een natuurlijke verspreiding in de tropische en gematigde streken van Azië, de Indische archipel en Australië. Javaanse peterselie groeit in het wild in vochtige gebieden, zoals moerassen, langs beekjes, aan de randen van vijvers en in natte graslanden.

In veel landen in Zuidoost-Azië wordt de plant gecultiveerd en verbouwd als groente. In tegenstelling tot veel andere Oenanthe-soorten is deze soort wel eetbaar.

Verspreiding – Waar komt Javaanse peterselie voor?

In verschillende Europese landen, waaronder Nederland, is de soort in de handel als sierplant en als eetbare waterplant. Verschillende namen worden in de handel gebruikt om de Javaanse peterselie aan te duiden, waaronder Japanse peterselie, Chinese selderij, Vietnamese watervenkel en (bont) pijptorkruid.

Op één geval in Engeland na, zijn er weinig gevallen van verwildering bekend van Javaanse peterselie in Europa. In Nederland werd in 2017 de cultivar Oenanthe javanica ‘Flamingo’ aangetroffen in een watergang bij Helmond. Deze populatie is verwijderd en vernietigd. Verder bevindt zich sinds enkele jaren een kleine populatie Javaanse peterselie in een buitendijks gebied bij Dordrecht.

Verspreidingskaart Javaanse peterselie

Risico’s - Wat zijn de problemen?

Er is veel onbekend over de (potentiële) invasiviteit en de ecologische, economische en maatschappelijke impact van de Javaanse peterselie in Nederland en Europa. Maar volgens experts is er een reële kans op permanente vestiging van de soort in Nederland. In de VS wordt de soort beschouwd als een invasieve exoot. Daar vormt de plant dikke matten die grote wateroppervlakken bedekken. Hierdoor verdrukt de Javaanse peterselie alle andere planten- en diersoorten in de oeverzone en richt de invasieve plant grote schade aan aan het ecosysteem. Bovendien verhindert of blokkeert de Javaanse peterselie de doorstroming van waterwegen, ontwateringskanalen én maken de dikke vegetatiematten waterrecreatie vrijwel onmogelijk.

Aan de andere kant zorgt de Javaanse peterselie ook voor positieve effecten, met name in zijn natuurlijke verspreidingsgebied. De plant kan namelijk verbouwd worden als groente en vervolgens gegeten. Verder worden drijvende matten van Javaanse peterselie ook gebruikt voor waterzuivering, dankzij het vermogen van de plant op veel nutriënten op te nemen uit het water.

Preventie - Hoe voorkom je verdere verspreiding?

Wanneer verwilderde Javaanse peterselie wordt waargenomen, is het belangrijk snel op te treden en de plant te verwijderen, inclusief het wortelstelsel. Fragmentatie moet zoveel mogelijk worden voorkomen omdat uit achtergebleven fragmenten nieuwe planten kunnen groeien. Vrijkomende planten en wortels moeten zorgvuldig worden afgevoerd en vernietigd.

Verder is het belangrijk om de locatie van verwilderde exemplaren van Javaanse peterselie te melden via waarnemingen.nl. Op deze manier kan de eventuele verspreiding van de soort bijgehouden worden.

Beheersing en bestrijding – Welke methoden zijn er?

Op dit moment is er weinig tot geen ervaring met beheersing en bestrijding van Javaanse peterselie in Nederland of Europa. Bestrijding van de plant in een zo vroeg mogelijk stadium van vestiging lijkt de beste optie. Dit kan zowel handmatig als mechanisch gebeuren. Het afgraven van de oever met het wortelstelsel tot 30 cm diep is aanbevolen. Bij het verwijderen van de plant en wortels is het belangrijk dat verspreiding via fragmentatie voorkomen wordt. Vooral verspreiding van fragmenten via water vormt hierbij een risico. Nazorg is vereist om eventuele kieming van zaad of uitlopers van achtergebleven wortelfragmenten te verwijderen.

Wet- & Regelgeving - Welke regels en protocollen zijn van toepassing?

Javaanse / Japanse peterselie (Oenanthe javanica) staat niet op de Unielijst van invasieve exoten. Dit betekent dat er geen wettelijke plicht is om deze soort te bestrijden.

Waar vind ik meer informatie?