Biodiversiteit cruciaal in strijd tegen invasieve planten
In de strijd tegen invasieve planten speelt niet alleen wat er boven de grond gebeurt een rol. Ook de bodem is belangrijk. Dit blijkt uit nieuw onderzoek van VUB-wetenschapper Elias Goossens. Goossens onderzocht hoe planten de bodem veranderen en hoe dit invloed heeft op andere planten die later op dezelfde plek groeien. Planten nemen niet alleen voedingsstoffen op, maar passen de bodem ook aan. Via hun wortels veranderen ze de chemische samenstelling, de structuur van de grond en het bodemleven, zoals bacteriën en schimmels. Deze veranderingen blijven in de bodem aanwezig. Daardoor heeft de bodem als het ware een “geheugen”. Dit bepaalt welke planten daarna goed kunnen groeien. Wetenschappers noemen dit proces plant-bodemfeedback. “De bodem onthoudt welke planten er eerder groeiden,” zegt Goossens.
Onderzoek in echte plantengemeenschappen
Veel eerdere onderzoeken naar dit proces werden gedaan in laboratoria met één plantensoort tegelijk. Maar in de natuur groeien planten bijna altijd samen met andere soorten. Goossens onderzocht daarom wat er gebeurt in echte graslanden met veel verschillende plantensoorten. Hieruit blijkt dat de wisselwerking tussen soorten veel belangrijker is dan gedacht. Een opvallend resultaat is dat dominante plantensoorten zichzelf vaak afremmen. Ze zorgen ervoor dat ziekteverwekkers in de bodem toenemen. Deze ziekteverwekkers treffen vooral dezelfde soort. Hierdoor groeit die dominante soort minder goed. Andere, minder voorkomende soorten krijgen daardoor meer ruimte. Dit helpt om de biodiversiteit te behouden. “Het is een natuurlijke rem,” zegt Goossens. “Zo kunnen veel soorten naast elkaar bestaan.”
Nieuwe inzichten over invasieve exoten
Het onderzoek geeft ook nieuwe inzichten in invasieve planten. Dit zijn soorten die van buiten komen en zich snel verspreiden. Ze kunnen ecosystemen verstoren. Een bekende theorie zegt dat invasieve planten succesvol zijn omdat ze hun natuurlijke vijanden missen. Dit wordt de Enemy Release Hypothesis genoemd. Volgens het onderzoek klopt dit maar deels. In gebieden met veel verschillende plantensoorten hebben invasieve planten niet automatisch een voordeel. Pas als de biodiversiteit afneemt, krijgen invasieve soorten meer kans. In soortenarme gebieden zijn minder natuurlijke remmen. Ook zijn er minder bezette plekken (niches), waardoor een nieuwe soort zich makkelijker kan vestigen.
Rol van voedingsstoffen in de bodem
Het onderzoek laat ook zien dat voedingsstoffen in de bodem belangrijk zijn. Niet alleen de hoeveelheid, maar ook de verhouding tussen stoffen, zoals stikstof, speelt een rol. Menselijke activiteiten veranderen deze balans steeds vaker. Denk aan bemesting en stikstofvervuiling. Ook invasieve planten zelf kunnen de bodem beïnvloeden. Zo staat de invasieve reuzenguldenroede erom bekend dat deze de hoeveelheid stikstof in de bodem verhoogt. Dat gebeurt doordat organisch materiaal sneller afbreekt. Volgens Goossens kan dit problemen geven. Als de bodem verandert, kunnen de natuurlijke processen die biodiversiteit beschermen minder goed werken.
Biodiversiteit als bescherming
Het onderzoek laat zien dat biodiversiteit meer is dan alleen het aantal soorten. Onder de grond is een complex systeem aanwezig van planten, micro-organismen en voedingsstoffen. Dit systeem zorgt ervoor dat ecosystemen stabiel blijven. Als de biodiversiteit afneemt, raakt dit systeem uit balans. Daardoor kunnen dominante soorten de overhand krijgen. Ook wordt het makkelijker voor invasieve planten om zich te vestigen en te verspreiden. Volgens Goossens is het daarom belangrijk om biodiversiteit te beschermen. “Gezonde ecosystemen met veel soorten zijn beter bestand tegen invasieve planten,” zegt hij.
Voor meer informatie, zie hier de originele bron.