Termieten vestigen zich vaker in Nederland dan tot nu toe werd aangenomen.
Dat blijkt uit een recent gepubliceerde risicoscan die is opgesteld door EIS Kenniscentrum Insecten en het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD) in opdracht van het Bureau Risicobeoordeling & Onderzoek (BuRO) van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Op basis van de resultaten adviseert BuRO de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur om maatregelen te nemen tegen zowel bewuste als onbewuste introducties van schadelijke termietensoorten.
Meerdere termietensoorten al aanwezig
In Nederland zijn inmiddels kolonies van zes verschillende termietensoorten vastgesteld, waarvan Reticulitermes banyulensis in 2025 als neiuwe soort in Nederland is aangemerkt. Per soort gaat het momenteel om slechts enkele bekende kolonies, maar onderzoekers vermoeden dat het werkelijke aantal aanzienlijk hoger ligt. Door hun verborgen leefwijze kunnen termieten zich jarenlang onopgemerkt handhaven voordat ze worden ontdekt.
Internationale handel belangrijkste introductieroute
De risicoscan wijst de internationale handel in houtige planten aan als de belangrijkste route waarlangs termieten Nederland binnenkomen. Vooral geïmporteerde mediterrane bomen, zoals olijfbomen, vormen een risico. Daarnaast kunnen termieten worden meegevoerd via containervracht en houttransport.
Omdat termieten zich kunnen verschuilen in hout en in de grond rond planten, kunnen zij ongemerkt worden verspreid via handelsketens en tuincentra. Ook signaleert BuRO een beperkte, maar zorgwekkende online handel in termieten als huisdier, waarbij dieren per post worden verzonden.
Risico's voor gebouwen, bomen en natuur
Afhankelijk van de soort kunnen termieten aanzienlijke schade veroorzaken aan houten constructies, opgeslagen houtproducten en levende bomen en struiken. Daarnaast kunnen sommige soorten invloed hebben op natuurlijke ecosystemen doordat zij concurreren met andere organismen die hout en organisch materiaal afbreken.
Meer vondsten verwacht
Onderzoekers verwachten dat de komende jaren meer termietenkolonies en mogelijk ook nieuwe soorten zullen worden aangetroffen. Door klimaatverandering, toenemende internationale handel en de moeilijk detecteerbare leefwijze van termieten neemt de kans op verdere vestiging toe.
Vroegtijdig handelen essentieel
Volgens BuRO bevindt Nederland zich nog in een relatief vroege fase van de problematiek. Juist daarom kunnen investeringen in kennisontwikkeling, monitoring, vroegsignalering en bestuurlijke voorbereiding nu een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van grotere problemen in de toekomst. De risicoscan biedt daarbij waardevolle informatie over de soorten die naar verwachting in Nederland kunnen voorkomen en de risico's die zij met zich meebrengen.
Lees hier de risicoscan over termieten