Beheer- of bestrijdingsproject

Verwijderen Japanse Duizendknoop met behoud overige vegetatie

Deze projectpagina beschrijft de verwijdering van Japanse duizendknoop met behoud van overige vegetatie

Gebiedsbeschrijving

Begroeide berm met verspreide bomen tussen fietspad en rijweg van provinciale weg N782, omringd door terrein Staatsbosbeheer

Voorgeschiedenis

De duizendknoop is destijds over kilometers verspreid langs deze provinciale weg door maaibeheer met klepelmaaiers door de provincie.  Vanaf Bennekom tot Renkum waren overal haarden te vinden. Inmiddels heeft onze werkgroep vanaf Bennekom tot parkeerplaats Oostereng alle haarden verwijderd. Geleidelijk rukken we op richting Renkum.

In de hier beschreven haard lag een van de proeflocaties van Probos met heetwaterinjectie als bestrijdingsmethode van duizendknoop vanaf 2018 tot en met 2020. Deze behandeling doodt de groeiende delen van duizendknoop, maar niet alle wortelstokken. Alle overige vegetatie wordt ook gedood. Tijdens de proefperiode bleek deze bestrijdingsmethode redelijk effectief in terugdringen van duizendknoop. Echter, in 2021 bleek de hergroei van duizendknoop op de behandelde proeflocatie massaler en dichter te zijn, dan op naastgelegen stukken berm waar de concurrerende bermvegetatie niet werd gedood. Een foto hieronder van juli 2021 toont de haard op het punt waar de oude proeflocatie was.

Methode

De essentie van onze werkmethode is, dat we na begin van bestrijding frequent terugkomen op dezelfde plek om bestrijding te vervolgen, tot de plek, jaren later, geheel vrij blijft van duizendknoop.

De eerste stap (hier in april 2022) is met de hand verwijderen van alle bovengrondse groei van duizendknoop. We trekken onderaan de stengels om zo mogelijk ook wat van de wortelstok mee te nemen. Het materiaal wordt verzameld op een hoop. Dit is zwaar werk, wat de tachtigjarigen in onze werkgroep meestal overlaten aan de jeugdige zeventigers en zestigers. Op afroep wordt deze verzamelhoop door de gemeente Wageningen als restafval verwijderd. 

Steeds na ongeveer 3 weken gaan we opnieuw alle bovengrondse hergroei van duizendknoop weghalen. Inmiddels is de overige bermvegetatie veder gegroeid en concurreert om licht, water en nutriënten met de jonge hergroei van duizendknoop. In beschaduwde jonge duizendknoopplanten zien we sporen van vreterij door slakken en andere bondgenoten.

Vanwege de beschaduwing door overige vegetatie, moet de duizendknoop meer reserves investeren in hergroei vanuit de wortelstokken. Die investering loont niet, omdat we de bovengrondse groei weer verwijderen zodra het boven het gras van de berm uitgroeit. De stand van duizendknoop word steeds dunner en de overige bermvegetatie neemt de opengevallen ruimte in. We zien daarbij ook allerlei pioniersplanten verschijnen zoals vingerhoedskruid.

Als de stand van de duizendknoop naar onze mening genoeg is uitgedund, meestal gedurende het tweede jaar, nemen we ook de spitgreep ter hand. We steken diep naast een duizendknoopplant en wrikken de grond los. Dan graven we zoveel mogelijk van de wortelstok op. Dit versnelt de bestrijding. De stand wordt steeds dunner, net als de stengels van de hergroei van de duizendknoop. Elke werkgang kost steeds minder tijd. Als we daardoor, binnen ons dagdeel per week, tijd overhouden, beginnen we elders aan bestrijding van een nieuwe haard.

In de loop van de tijd verandert een werkgang steeds meer in vooral speuren en controleren en nog maar sporadisch spitten. Dit is licht werk, ook geschikt voor tachtigjarigen.

Effectiviteit

Is het doel behaald? - ja

Het doel is behaald, eind 2024. Wel blijven we nog een paar jaar controleren op incidentele hergroei.

Onze methode van wekelijks een dagdeel besteden aan controle van oude groeiplaatsen en daarnaast verder werken aan een beperkt aantal nieuwe haarden is 100% effectief gebleken op diverse plaatsen.

De methode van steeds weghalen van bovengrondse delen, in vergelijking met meteen spitten en uitgraven van wortelstokken, is lichter werk, gaat vlotter per keer bestrijden, maar duurt wel een of twee jaar langer tot volledige eliminatie. Vandaar de keuze om te beginnen met handmatig weghalen en bij voldoende uitdunning over te gaan op de spitgreep om wortelstokken uit te graven.

Ervaringen

Een spitvork is handiger dan een spade of steekschop, omdat meer wortelstokken intact blijven, zodat vlotter grotere stukken kunnen worden verwijderd. Ook werkt een spitgreep lichter dan een spade. Bovendien doet het loswrikken met een spitgreep minder schade aan de overige vegetatie dan gaten graven met een spade.

Op afroep laten ophalen door de gemeente van hopen verzameld plantmateriaal duurt soms even. Dan bestaat in theorie het risico, dat voorbijgangers zulk plantmateriaal meenemen of verspreiden. We gaan daarom experimenteren met gebruik van grijze restafvalcontainers voor plantmateriaal en wortelstokken, met medewerking van de gemeente Wageningen.

Operationele kengetallen

Een spitvork kost ongeveer € 40 en gaat zo’n 5 jaar mee. Een mand, emmer of kruiwagen is handig voor transport van het verwijderde plantmateriaal naar een verzamelplek. Dat nemen we mee van thuis.

De kosten van 1 dagdeel vrijwilligerswerk per week zijn afwezig. In zekere zin levert het zelfs wat op: het is gezellig, goed voor de sociale contacten, we worden er fitter en sterker van, en de waardering in de wijk verhoogt onze status. 

Onze voortgang per week wordt bepaald door het aantal aanwezige vrijwilligers. Voor de kosten maakt dat echter niet uit.

Totale kosten

- Euro